نەخۆشیی دووجەمسەری چییە؟

نەخۆشیی دووجەمسەری (Bipolar Disorder) یەکێکە لە نەخۆشیی دەروونی ناسراو، کە پێشاندەری گەورەی هەست و سەرقاڵبوون دەبێت. ھەموومان لە ژیاندا هەست و حاڵەت دەگۆڕێت، بەڵام لە کەسانی تووشبوو بە دووجەمسەریدا، ئەم گۆڕانکارییانە زۆر توندتر، درێژتر و دژوارتر دەبن تاوەکو کارکردن، ژیان، خەوندن و دەرچوون لەو کارەش، تێکچوودەبن. پێشاندەرە سەرەکییەکانی ئەم نەخۆشیدا ماڵووەی باڵا (mania) و ماڵووەی نزم (depression) ـن.

نیشانەکانی ماڵووەی باڵا

لە کاتێکدا کە خەریکی ماڵووەی باڵابون دەبن، هەست و هاندەکانیان زۆر بەرز دەبێت، سەرقاڵ و ڕاستەقینە دەبن و زۆرجار خەریکی قسە، پلاندانان و رەفتارە بەپەرۆشرانەکان دەبن. ئەمە کاریگەری لەسەر خزمەتگوزاری کوردانەی پزیشکی و نەشتەرگەری دەکات، بۆیە زۆرجار دوکتۆر گیان و سیستەمی تاقیکردنەوە کاری لێدەگرن بۆ چارەسەرکردن.

نیشانەکانی ماڵووەی نزم

لە کاتێکدا کە ماڵووەی نزم دەگەیشت، کەس دڵتەنگ، بێ‌هێز، بێ‌دەنگ، ناسەربەخۆ و بێ‌هیوا دەبێت. هەست بە قەلقەڵە و نیگەرانی دەکات، نەرخێت بۆ خۆی دابەزێت و هەندێ جار پێیان وای دەکات نتوانن هیچ کارێک بکەن. پێویستە لەم کاتانەدا زانیاری پزیشکی باش لە لایان خێزان و هاوڕێکان هەبێت بۆ یارمەتیدان.

هۆکارەکان

هۆکاری ڕاستەوخۆی نەخۆشیی دووجەمسەری زانراو نییە. بەڵام زانیاری پزیشکی پیشان دەدات:

• فاکتەرە کۆمەڵایەتی و ژینگە
• دەروون و دەماغ
• کەمی هورمۆن و ماددە دەروونیەکان
• ژین و دەمەزراندنە ناڕاستەوخۆکان

چارەسەر

چارەسەرکردنی دووجەمسەری پێویستی بە پێکەوەکاریکردنی دوکتۆرگیان، پزیشکانی دەروونی و خێزان دەبێت. چارەسەرەکان بریتییە لە:

• دەرمانەکان بۆ رێکخستنی هەست و رەفتار
• روان‌درمانی
• بەڕێوەبردنی ژیان
• چاوگرتن لە نیشانەکان بۆ دوورخستن لە سەردانە توندەکان

نەشتەرگەری چارەسەر نییە بۆ دووجەمسەری، بەڵام نەشتەرگەری و پزیشکی نازناو ئیشان لە کارە جەستەیی دەکەن کە دەکرێت کاریگەری لەسەر حاڵەتدا هەبێت.

ئایا دەتوانرێت پێشوەختە پێشبینیکرێت؟

بەڵێ گوگولی من، ئەگەر زانیاری پزیشکیت بەخۆ بگرن و هەست و رەفتار چاوەڕوان بن، پێشبینی زوو و چارەسەرکردنی بەم زوو بوونی حاڵەت زۆر کاریگەری دەبێت. زۆرجار دوکتۆر گیان پێناسە و رێنمایی دروست دەدات بۆ رێکخستنی ژیان.

کۆتایی

نەخۆشیی دووجەمسەری نەخۆشییەکی درێژخایەنە، بەڵام بە چارەسەر، چاودێری پزیشکی، دەرمان و یارمەتیدانی خێزان، دەتوانرێت بە باشی بەڕێوە ببرێت. اگر زانیاری پزیشکیت دروست بێت، دەتوانیت ژیانێکی ئاسودەتر بەرەوپێش ببری و نیشانەکان بە باشی بەدەست بەگری.

قەڵەوی چییە؟ پێناسەی قەڵەوی

قەڵەوی لە زانستی پزیشکیدا واتە زیادبوونی چەوریی لە جەستە، بە تایبەتی لە شوێنی قەدی، شکم، بازو، و پشت. ئەم دۆخە لەوانەیە هەردوو هاوشێوە و هەریەک لە بنەماکانی نەخۆشیی چاقی بێت. زانیاری پزیشکی نیشان دەدات کە قەڵەوی تەنها کێشەی دەرەوە نییە، بلکە گرنگ‌ترین فاکتەرە بۆ دڵنەرخی، دیابەتی جۆری دوو، سەرەدەرە خەون و ناهەنگاوی تەواوی جەستە. دوکتۆرگیان و دوکتۆر گیان ئەوا باس دەکەن کە قەڵەوی دەکرێت بگەڕێتەوە بۆ روتینی زیانبەخش بەلکو دەبێت بە باشترین شێوە بگیردرێت.

قەڵەوی دەتوانرێت بە ژینگەی ناڕاست، خواردنی خراپ، بێ جوڵانەوەی درێژخایەن، ژینگەی تەنشینی، دەستکوتی ژین، و توخمەوەراثی هاتبێت. لە زانیاری پزیشکی‌دا، ئەو کەسانەی قەڵەوی زۆر بن، زیاتر لە خەونیان چەوریی لە جەستە دەبێت، و دەربڕی ئەوە دەکات خەون بەسختی بگوازرێت. دوکتۆرگیان دەڵێت کە لەوانەیە چەوریی زیاد لە دەوری دڵەوە بگەڕێتەوە بناغەی خەریکی چەوری، بۆیە هەلی دڵنەرخی و تووشبوونی ڤەرزی دڵ زیاتر دەکات.

نەشتەرگەری و پزیشکانی بواری تایبەتی هەمیشە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ئەو کەسانەی قەڵەویان زۆرە، پێویستە ژیان هەموار بکەنەوە. ئەمە پێویستی بە ڕژیمی تەندروستی، جوڵانەوەی ڕۆژانە، کمکردنی قند و چەوریی خراپ، و زیادکردنی خواردنی سەوزە و میوە و گەرمەوەرە. دوکتۆر گیان و چالاکانی پزیشکی لە هەمان کاتدا پێچوانەی ناوخۆ و گۆڕانکاری ژینگە پێشنیار دەکەن، چونکە لەوانەیە پرسی دڕندەی قەڵەوی تەنیا بە خواردن چارەسەر نەبێت.

هەروەها پزیشکانی بواری نەشتەرگەری باس دەکەن کە لە هەندێک کەسدا، قەڵەوی دەکاتە دۆخێکی قورس، بە تایبەتی ئەو کسانەی کە BMI یان بەرزە. لەو کاتەدا، تووشبوونی جەستە بە تەلەفاتی زۆر دەبێتە هۆکاری بۆ بوارکردنی نەشتەرگەری بەهێز. بەڵام لە هەموو بارودۆخدا پێشنیار دەکرێت پێشتر زانیاری پزیشکی بگرت، هەنگاوەکان تاقیبکات، و پشت بە پزیشکی تایبەتی بەستراو بدات.

قەڵەوی چییە؟ پێناسەی قەڵەوی لە زانستی پزیشکیدا

قەڵەوی لە زانستی پزیشکیدا بە وشەیەک دەگەڕێتەوە بۆ وەسفکردنی زیادبوونی چەوری ناخۆش، وەکو گواردانی چەوری لە ناو جەستە یان زیادبوونی چەوری لە شێوەی چەوی بەرز، چاقبوون و ئەو دۆخە گەورەترەکانی کە پەیوەندیدارە بە گەشەکردنی چەوری زۆر لە جەستەدا. لە دەر اصطلاحی کارامەیی، قەڵەوی واتە چاقبوونی زیاد یان obesity کە دەرئەنجامەکانی لە زانیاری پزیشکی‌دا وەها وەسف دەکرێ: زیادبوونی چەوری جەستە بۆ ئەو ئاستەیەی کە کاریگەری سەخت لەسەر تەندروستی دروست دەکات.

پزیشکان و شارەزایانی بواری تەندروستی وەکو دوکتۆرگیان و دوکتۆر گیان قەڵەوی وەک نەخۆشییەکەی سەردەمیان ناساندووە، بەهۆی ئەوەی کە لە نزیکەی زیاتر لە نیوەی دانیشتوانی جیهان تووشی ئەم دۆخە دەبن. قەڵەوی تەنها زیادبوونی کیلۆ نیە، بلکو هەستیارکردنی جەستە بۆ پەیوەندییەکی مەترسیدار، وەکو دۆخەکانی دڵ، دیابەت، ناپاکی خوێن و هەروەھا تێکشکاوی گرتووبەندی و مفاصل.

لە زانیاری پزیشکی‌دا، قەڵەوی بە یەکێکی لە نیشانە گرنگەکانی هاوشێوەی ژیان و فاکتۆرە ژینگەیی دەناسرێ. جەستە پێویستی بە چەوری هەیە بۆ پاراستن، هێزدانەوە و گرمی، بەڵام کاتێک ئەم چەوریە لەسەرەوە دەبێت، دەبێتە خزمتگوزارییەکی خراپ بۆ جەستە. بەهۆی خواردنی چەوری زۆر، نەهاتنی حرکت، ژیانێکی دەم‌نەر و جۆرە ژینگەییە چەڵوەری دەبێت، دەتوانێت هەموو ئەو شتە دروست بکات کە دوکتۆرگیان و هەروەها چاکسازی نەشتەرگەری لە کۆتاییاندا تێدا پێویست دەبن.

ئەوەی قەڵەوی گرنگ دەکات ئەوەیە کە تەنها کاریگەری فیزیکی نیە. زانیاری پزیشکی دیار دەکات کە تووشبوونی چاقبوونی زیاد دەتوانێت کاریگەری روانی دروست بکات، وەکو خەم‌باربوون، کەمترزبونی باوری بخۆ، و مەترسیدارتر لەوانەیە تووشبوونی دۆخەکانی وەک سکزوفرینیا و دۆخەکی depression زیاد بکات.

لە پزیشکی‌دا قەڵەوی بە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ بە BMI (Body Mass Index) ناسرێ، کە پزیشکانی وەکو دوکتۆر گیان بەکاریدێنن بۆ بەدواداچوون و نیشانەدان بە مەرۆڤ کە لە چ کاتی دا نەخۆشی بەرزی چەوی وەستاوە. زانیاری پزیشکی دیار دەکات کە کاتێک BMI لەسەر ۳۰ دەبێت، قەڵەوی بە شێوەی ناسراوە دەناسێندرێ.

ئەگەر قەڵەوی چارەسەرس نەکرێت، دەبێتە دەروازەیەکی بەرەو نەشتەرگەرییەکان، وەکو بای پاس surgery بۆ کەمکردنەوەی قەڵەوی. دوکتۆرگیان و هەروەھا چاکسازی نەشتەرگەری لەمانەدا پێشنیار دەکەن کاتێک خواردن و ڕێژە زانیاری پزیشکی نەکارکردووە.

لێره‌دا گرنگە بزانین کە چارەسەر تەنها نەشتەرگەری نیە. بەگشتی، گۆڕانی ژینگە، خواردنی تەندروست، چالاکی جەستەیی و چاوەڕوانی پزیشکی بەشێکە گرنگە لە چارەسەر.

 

نەخۆشی خەمۆکی و تەناووشک (TB)؛ هەموو ئەو شتانهی دەبیت بزانیت

نەخۆشیی ڕەبۆ (Tuberculosis – TB) و نەخۆشیی خەمۆکی (Depression) دوکە هەولێرێکی گەورەیانە لە ھەستیاری تەندروستی جیهانی وە، بەڵام لە زۆربەی کەساندا، ئەم دوو نەخۆشییە جیاواز بەجۆرێک پەیوەندیدارن. لە دوکتۆر گیان و وەب‌ماڵەکانی پزیشکی، زانیاریەکانیان نیشان دەدەن کە پێویستە بە دواکردنی هەردوو، نەتەنیا جێگیرترین چارەسەرەکان بەکار ببرین، بەڵکوو پێشبینی و ڕێگای پێشگیرییش هەبێت.

ڕەبۆ نەخۆشییەکی باکتریاییە کە بەخۆی خۆپەخش دەبێت، بە هۆی مایکوباکتریوم توبرکلوزیس، و دەبێتە هۆی تەنگبوونی هەناسە، سرفەی درێژ، خستگی درێژماوە، و نوسانی وزن. ئەم باکترییە لە ڕێگای هوا (لە کەسێکە بە کەسێکی تر) دەتوانێت بگوازرێت، کەوتەبارەیەکی نوێ بۆ عفونتە گشتیەکان. چارەسەری ڕەبۆ پێویست بە دواهای درێژماوەی ئەنتی‌بیۆتیکەکانە، کە پەیوەندیەکی درێژماوەیان پێویستە بۆ کۆبوونەوەی تەندروستی.

لە لایەنەکی تر، نەخۆشیی خەمۆکی یان دیپڕێشن، یەکێکە لە گەورەترین چالشەکانی نەخۆشی خلقیەکان. نیشانەکانی خەمۆکی دەگرەنەوە هەستی غم، ناامیدی، کەمەڕەوی لە چالاکیەکان، خستگی، وە بانگەوازەکانی خۆکۆشتن یان فکری خۆکۆشتن کاتێک خەمۆکی توندە. خەمۆکی دەبێتە کاریگەری لە رۆح و تەندروستی جەستەدا، و دەبێت بە روونکردنەوەی زانیاری پزیشکی، دەستگێڕە روانی و یارمەتی خێزانەکانیان چارەسەری بکرێت.

پەیوەندی نێوان ڕەبۆ و خەمۆکی جیاواز نیە: تووشبوونی بە TB دەتوانێت ریسکەکانی خەمۆکی زیاد بکات، چونکە بار دەرمانی درێژماوە، بیردەکاری دروست، و ناتوانی جێبەجێکردنی ژیانی ڕۆژانە پەیوەندیداریان لەگەڵ ئەوە دەبێت. بەپێی لێکۆڵینەوەیەکی سیتەمیاتی و مێتا-ئەنالیز (meta-analysis)، نزیک ۴۵٪ی نەخۆشانی ڕەبۆ تووشی خەمۆکی دەبن. (PMC) ئەمە نیشان دەدات کە چەند گرنگە دروستکردنی چوارچێوەی خدماتی تەندروستی کە هەردوو دۆخ بپلێنێت.

پێشگیری و چارەسەری یەکگرتوو بۆ هەردوو نەخۆشی گرنگە. لە ڕەبۆدا، ڤاکسینی BCG، تشخیص زود و درمان فەعّال یارمەتیی زۆر دەدات بۆ پشتگیری تەندروستی. لە خەمۆکیدا، روان‌درمانی، داروهای ضدافسردگی، و پشتیوانی خێزان و کۆمەڵگە کاردەکەن بۆ بەهێزکردنی تواناکانی خەڵک. هەروەها زانیاری پزیشکی و پەخەگوزاری (نەشتەرگەری) لە کۆمەڵگەکان و ماڵپەڕەکانی تەندروستی، منبعی گرنگە بۆ ئاگاداربونی مرۆڤ لەهەردوو نەخۆشیەوە و بۆ ترسیبکەوتنی زودتر و شفاف.

نەخۆشی خەمۆکی و تەناووشک (TB) لە جیهاندا لەو نەخۆشییانەن کە کاریگەرییەکی زۆر دەهەن و ژیانە ڕۆژانەی خەڵکی دەگۆڕن. خەمۆکی دەبێتە هۆی دڵتەنگی، نائومێدی و گۆڕانکاریی هەستیاری، و تەناووشکیش نەخۆشییەکی تایبەتی لە گڵۆپۆست کە دەتوانێت بە ئاسانیدا ڕابگوازرێت. زانیاری دڵنیا و چارەسەری گونجاو، بەتایبەتی لە ماڵپەڕی دوکتۆر گیان، دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ لەناوگرتنی نیشانەکان و پاراستنی خۆت و خێزانت. بەھۆشیاری و پێشگری لەهەموو شت گرنگترە.

ستراتیژییەکانی چارەسەر و چاودێریکردن نەخۆشی ئەلزهایمێر

دەستنیشانکردنی نەخۆشی ئەلزهایمێر پڕۆسەیەکی پێچیاو و دژواری هەیە و بۆ دەستنیشانکردنی دروستی ئەو نەخۆشییە دەبێ ئاوێتەیەک لە شێواز و تاقیکردنەوە جۆراوجۆرەکان بەکار بێنین. هیچ پشکنینێکی دیاریکراو بۆ دۆزینەوەی بێ ئەملاوئەولای ئاڵزیمێر نییە. هەر بۆیە یەکەم کارێک کە پزیشک دەیکا ئەوەیە کە؛ هەموو کێشە رێتێچوو و ئەگەرەکان هەڵدەسەنگێنێ، پێش ئەوەی دیاری بکرێ ئایا نیشانەکان و نیشانە دەمارییەکان ئەوەندە قوورسن کە بتوانین بڵێین جۆرێکە لە پووکانەوەی مێشک یان نا.

هەڵسەنگاندن و پشکنینی کلینیکی

پێشینەی پزیشکی و پشکینی دەماری: پشکنینی کلینیکی لە نەخۆشەکانی گومانلێکراو بە ئاڵزایمێر پشکنینی دەمارییە. ئەو جۆرە لە پشکنین ئەو کارانە دەگرێتە خۆ؛ هەڵسەنگاندنی کاردانەوەی نەخۆش، هەڵسەنگاندانی توانایی ماسوولکەکان، هەڵسەنگاندنی ڕادەی توانای نەخۆش لە هەستان و دانیشتندا، هەروەها پشکنینی هەست و جووڵە و هاوسەنگی ڕاگرتن لە کارە پێویستەکانی پزیشکن.

تاقیکارییە ناسیارییەکان: تاقیکارییەکانی وەک تاقیکردنەوەی مینی-مێنتاڵ ستەیت (MMSE) و تاقیکردنەوەی کووکس (Cognitive Assessment Screening Instrument) بۆ هەڵسەنگاندنی ناسیاریی و زانینی نەخۆشەکان کەڵکیان لێوەردەگیرێ. 

لێکۆڵینەوەی پاراکلینیک

تاقیکردنەوەی تاقیگە: ئەنجامەکانی ئەم تاقیکردنەوانە نیشان دەدەن لاوازی بیرەوەری نەخۆش، هۆکاری نەخۆشییە ئەندامییەکان(وەکو تێکچوونی تیرۆیدی یان کەمی ڤیتامین یان تێکچوونی ئاستی ماددە کانزایییەکان لە خوێن) نییە.

وێنەگرتنی مێشک: لە کاتی پێویستدا دکتۆر سی تی سکان و ئێم ئاڕ ئای ئەنجام دەدەن کە تێیدا گۆڕانکارییەکانی شانەی مێشک، ئاشکرا دەبێ.

تاقیکردنەوەی نیشانە زیندوییەکان: ڕێکخراوی ئاڵزایمێر  لە ساڵی ٢٠٢٥ ڕێنمایییە کلینیکیەکانی بەکارهێنانی تاقیکردنەوەی نیشانە زیندوییەکانی خوێنی لە دەستنیشانکردنی ئاڵزایمێردا بڵاوکردەوە. ئەم ڕێنماییانە بەکارهێنانی ئەم تاقیکردنەوانە وەکو ئامرازی پاڵاوتن لە ناوەندە تایبەتەکان پێشنیار دەکەن.

ستراتیژییەکانی چارەسەر و چاودێریکردن

تا ئێستا ڕێگایەک بۆ وەستاندن یان ڕێگرتن لە پێشکەوتنی ئەم نەخۆشییە نەدیتراوەتەوە. بەڵام هەندێک چارەسەر یارمەتی باشتربوونی نیشانەکانی نەخۆشییەکە دەدەن.

چارەسەری دەرمانی

چارەسەری دەرمانی بریتییە لەو دەرمانانەی کاریگەرییان لەسەر پڕۆتینە دیاریکراوەکانی مێشک دەبێ و بە مەبەستی باشترکردنی کارکردی زانین/زانیاری و کۆنتڕۆلی نیشانەکانی نەخۆشی بەکار دەهێندرێن. ڕەنگە دەرمانی “ئەنتی کۆلین” بەکاربهێندرێت کە یارمەتی باشتربوونی بیرەوەری و وردبوونەوەی زیاتر دەدەن. دەرمانە نوێیەکانی “دژە ئەمیلۆید” وەکو “لێکانیب” و “دۆنانیب” لە ساڵەکانی ڕابردوودا پەسەند کران. لێکۆڵینەوە جیهانییەکان لە ساڵی ٢٠٢٥ نیشانیانداوە کە ئەم دەرمانانە لە شوێنە کلینیکییە ئاساییەکاندا کاریگەری و سڵامەتی بەرچاویان بەدوادا هاتووە.

پێشنیارە نادەرمانییەکان

چالاکی جەستەیی: ڕۆیشتن و وەرزشی جیاواز دەتوانێت یارمەتیدەری پاراستنی کارکرد و فرمانی زانیاری بێ.

چالاکی دەماری: هەڵهێنانی مەتەڵ، خوێندنەوە و فێربوونی توانای نوێ.

چالاکی کۆمەڵایەتی: پاراستنی پێوەندی کۆمەڵایەتی و بەشداربوون لە چالاکییە بەکۆمەڵەکان.

خواردنی تەندروست: خواردنی هاوسەنگ و پڕ لە ترشی چەوری ئۆمێگا-٣ و ئەنتی ئۆکسیدان.

لێکۆڵینەوەی گەورەی U.S. POINTER لە ساڵی ٢٠٢٥ نیشانیدا کە گۆڕینی ستایلی ژیان دەتوانێ کارکرد و فرمانی زانیاری لەو بەساڵاچووانەی لەمەترسی تووشبوون دان باشتر بکا. پێشنیار و رێگاچارەی رێکوپێک و خاوەن پێکهاتە، لەگەڵ پشتگیری و وەڵامدانەوەی زیاتر، لە ئاستی جیهانیدا دەسکەوتی باشتری بۆ چارەسەر بەدواوە بووە بە بەراورد لەگەڵ رێگاچارەی خۆڕێبەر و هەڕەمەکی کە پشتی بە پێکهاتەەیەکی دروست نەبەستبێ.

چاودێری و پشتگیری نەخۆشەکان

نەخۆشەکانی ئاڵزایمێر بە ڕێژەیەکی زۆر پشت بە یارمەتی کەسانی تر دەبەستن و بارێکی دەروونی و جەستەیی قورس دەخەنە سەر چاودێریکەرەکەیان. لە ساڵی ٢٠٢٤، نزیکەی ١٢ ملیۆن ئەندامی خێزان و چاودێریکەری تر بەبێ مووچە، نزیکەی ١٩.٢ ملیۆن کاتژمێر چاودێری کەسانی تووشبوو بە کردووە. چاودێری بەبێ مووچەی لە ساڵی ٢٠٢٤، ٤١٣.٥ ملیار دۆلار بایخی ماددی بووە. هەروەها لێکۆڵینەوە نوێیەکان ڕوانگەی گرنگییان لەمەڕ جیاوازییە پێوەندیدارەکان لەگەڵ ڕەگەز لە تەندروستی مێشکدا خستووەتە ڕوو. بۆ وێنە کێشەی مێشک و خەساری مێشک، لەسەر ژنان و پیاوان کاریگەری جیاوازیان هەیە، هەروەها ئەو خویندنەوە تازانە تێگەیشتێکی تازەیان لەسەر نیشانەکانی زانین و زانیاری لە ژنانی ژێر چارەسەری کیمیایی بۆ شێرپەنجەی مەمک بە دەستەوە داوە.

چۆن بزانین شێرپەنجەی مەمکمان هەیە؟

شێرپەنجەی مەمک یان سرطان سینه لە ئافرەتاندا باوترە، بەڵام ئەم نەخۆشییە لە پیاوانیشدا دەتوانێت سەر هەڵبدات و لێی بێبەری نین. گرینگە بزانین زۆربەی گرێکانی مەمک شێرپەنجەیی نین و هیچ مەترسییەکیان لەسەر ژیان نییە، بەڵام هەندێک گرێی مەمک دەتوانن مەترسیی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمک زیاتر بکەن. هەر گرێیەک یان گۆڕانکارییەک لە مەمکدا پێویستە لە لایەن پسپۆڕی ئەم بوارەوە بپشکندرێت تاوەکوو جۆری گرێکە دەستنیشان بکرێت. چارەسەرکردنیشی بەپێی دۆخی کەسەکە، جۆری شێرپەنجە و ڕادەی بڵاوبوونەوەکەی لە لەشدا دیاری دەکرێت. چارەسەرکردنی تێکەڵەیەکە لە نەشتەرگەری، چارەسەریی تیشکی و وەرگرتنی دەرمانەکان.

شێرپەنجەی مەمک چۆن دەستنیشان دەکرێت؟

پزیشکان لەوانەیە پشکنینی جەستەیی ئەنجام بدەن یان داوای ماموگرام بکەن بۆ دڵنیابوون لە هەبوونی نیشانەکانی شێرپەنجەی مەمک. ئەگەر پشکنینی سەرەتایی یان ماموگرامییەکە نائاسایی بێت، پزیشکان بۆ دڵنیابوون لە شێرپەنجەی مەمک تاقیکردنەوەی زیاتر بەکار دەهێنن و ئەمە بەو واتایە نییە کەسەکە شێرپەنجەی هەیە یان پێویستی بە نەشتەرگەرییە بەڵکوو ئەم تاقیکردنەوانەی خوارەوە تەنیا بۆ دەستنیشانکردن و دڵنیابوونەوەی زیاتر لە نەخۆشییەکە پێویستە:

1. سۆنەر (ئەلتراساوند)ی مەمک.
2. وێنەگرتنی تیشکی مەگناتیسی (MRI) ی مەمک.
3. بایۆپسیی مەمک: لەم تاقیکردنەوەیەدا پزیشکی پسپۆڕ شانە یان شلەی ئەو بەشەی مەمک وا تووشی نەخۆشی بووە دەردەهێنێت و بە سەیرکردنی لە ژێر مایکرۆسکۆپدا زیاتر لێی دەکۆڵێتەوە.
4. تاقیکردنەوەی ئیمیۆنۆهیستۆکیمیا بۆ پشکنینی وەرگرتنی هۆرمۆن.
5. تاقیکردنەوەی جینی بۆ دەستنیشانکردنی ئەو گۆڕانکارییانەی بوونەتە هۆی شێرپەنجەی مەمک.
6. ماموگرامی دەستنیشانکەر: لە ئەگەری هەبوونی هەر کێشەیەک لە مەمکدا، وەک گرێ یان هەر شتێکی نائاسایی کە لە ماموگرامی و پشکنینی سەرەتاییدا دەرکەوتووە، لەوانەیە پزیشکان داوای ماموگرامیی دەستنیشانکەر بکەن؛ ئەمە تیشکی ئێکسی ورد و تەواوتر بۆ مەمک بەکار دێنێت.

ڕێگاکانی چارەسەرکردن

ڕێگاکانی چارەسەرکردنی شێرپەنجەی مەمک زۆرن و بەپێی جۆری شێرپەنجەکە و بارودۆخی کەس و بڕیاری کۆتاییی پزیشک یەک یان تێکەڵاوێک لەم شێوازە چارەسەرییانەی خوارەوە هەڵدەبژێردرێت کە بریتین لە:

• نەشتەرگەری: بە چەند شێوەی لابردنی تەواوی مەمک (ماستێکتۆمی)، لابردنی گرێی مەمک (لومپێکتۆمی) و لە دواییدا دانانی مەمک، بۆ جوانکاری، دەکرێت.
• چارەسەریی کیمیایی (کێمۆتراپی): دەرمانی تایبەت بەکار دەهێنرێت بۆ بچووککردنەوە یان لەناوبردنی شانە شێرپەنجەییەکە. دەرمانەکان دەتوانن بە شێوەی حەب بن یان لە ڕێگەی خوێنەوە بدرێن، هەندێک جاریش لە هەردووک شێوە کەڵک وەردەگیردرێت.
• چارەسەری تیشکی: لەوانە چارەسەری تیشکی لە کاتی نەشتەرگەریدایە (IORT).
• ئیمیۆنۆتراپی.
• چارەسەریی هۆرمۆن  (SERM): ڕێ لە خانە شێرپەنجەییەکان دەگرێت تاوەکوو ئەو هۆرمۆنانەی بۆ گەشەکردن پێویستیانە وەرینەگرن.
• چارەسەری بایۆلۆجی: لەگەڵ سیستەمی بەرگریی جەستەدا کار دەکات بۆ یارمەتیدان و بەرەنگاربوونەوەی لە بەرانبەر خانە شێرپەنجەییەکان یان کۆنترۆڵکردنی کاریگەرییە لاوەکییەکانی چارەسەرەکانی تری شێرپەنجە.

کام چارەسەر گونجاوە بۆ من؟ لەگەڵ پزیشکەکەت سەبارەت بەو چارەسەرییانەی بۆ تۆ و قۆناغی شێرپەنجەکەت گونجاون قسە بکە. پزیشکەکەت دەتوانێت مەترسی و سوودی هەر چارەسەرییەک و کاریگەرییە لاوەکییەکانیت بۆ ڕوون بکاتەوە. ڕەنگە بۆ دڵنیاییی زیاتر پێویست بێت ڕای زیاتر لە یەک پزیشک وەربگریت، ئەمە پێی دەڵێن: “ڕای دووهەم”. وەرگرتنی ڕای دووهەم یارمەتیت دەدات بەر چاوت ڕوونتر بێت و پڕۆسەی چارەسەریت بە باشترین شێوە بەرەو پێش بچێت.

پی تی ای چیست؟

آزمون pte یکی از آزمون های بین المللی تعیین سطح زبان انگلیسی است که از اعتبار بالایی برخوردار است و مورد قبول کشورهای استرالیا و نیوزلند برای ادامه تحصیل و مهاجرت است که این آزمون به صورت کامپیوتری در مراکز رسمی برگزار میشود که سوالات از چهار مهارت اصلی برخوردار است و هر یک از مهارت ها را به صورت جداگانه می سنجند .

از 2 سال قبل از زمانی که وزارت استرالیا اعلام کرد که مدرک این آزمون را به عنوان مدرک مهارت چهارگانه زبان انگلیسی را قبول میکند بر محبوبیت این آزمون افزوده شد و همچنین شایعاتی پخش شده بود که این آزمون آسان تر از آیلتس و تافل است این آزمون هفتگی به صورت هفتگی برگزار میشود که نتایج آن تا 5 روز کاری اعلام میشود و امکان شرکت مجدد در این آزمون هم به آسانی و با فاصله زمانی کوتاهی پس از اعلام نتایج امکان پذیر است یکی از تفاوت های آزمون پی تی ای با مدرک آزمون آیلتس درنمره قبولی است که نمرات آیلتس از 1 تا 9 است و آزمون پی تی ای از 10 تا 90 است که نمره 7 آیلتس معادل 65 در آزمون پی تی ای است که اینجور به نظر میرسد که نمره 65 درپی تی ای کمی راحتتر از 7 آیلتس به نظر میرسد مدرک آزمون پی تی ای  از جمله مدارکی است که در بیشتر کشورها از جمله بلژیک و هلند و استرالیا مورد قبول است که زبان آموزان میتوانند با دریافت مدرک این آزمون در دانشگاه های معتبر کشورهایی که گفته شده است پذیرش شوند.

تعداد کلی این آزمون از بین 70 تا 91 سوال متغیر است و شامل 20 نوع سوال است که هزینه این آزمون با سایر آزمون ها تفاوت جالبی دارد زبان آموزانی که در هر کشوری که به عنوان مرکز برگزاری آزمون خود انتخاب میکنند طبق پول همان کشور هزینه آزمون را پرداخت میکنند و ثبت نام در این آزمون چندان سخت و دشوار نیست و طی چند مرحله انجام میشود و به این نکته توجه داشته باشید که داشتن کارت های ارزی به منظور پرداخت هزینه آن از جمله ضرورت هاست در روند ثبت نام این آزمون.

ارسال کارنامه آزمون آیلتس

در دوره آموزش زبان انگلیسی آزمونی به نام آیلتس وجود دارد که یک سازمان بین‌المللی است در آموزش زبان انگلیسی برای آماده شدن در امتحان آیلتس شرکت کردن در دوره فشرده آیلتس و شرکت در دوره آنلاین آیلتس برای داوطلبان کار بسیار مناسبی می باشد و نتیجه نمره آزمون آیلتس نتیجه فوق العاده ای خواهد بود. در آزمونهای شفاهی یک بارنامه به داوطلبان شرکت در آزمون داده می‌شود و داوطلبان باید آدرس دقیق خود را روی آن بنویسند و هزینه پست را هم بپردازند تا کارنامه داوطلبان به آدرس نوشته شده ارسال شود. کارنامه بعد از اعلام نتایج آزمون در اولین روز تحویل پست داده می شود و بعد از دو روز کاری به دست داوطلب خواهد رسید این کارنامه یک مدرک معتبر می باشد و باید داوطلب درحفظ و نگهداری آن کوشا باشد چون کارنامه آزمون آیلتس یکبار صادر می‌شود داوطلب در مدت دو سال که کارنامه آیلتس تضمینی اعتبار دارد باید از مرکز آزمون درخواست کند که کارنامه او را به  سازمان های مورد نظر به صورت رایگان ارسال کنند ولی بعد از گذشت یک ماه یا در صورت چاپ بیش از ۵ نسخه از کارنامه، داوطلبان مجبور به پرداخت هزینه به مبلغ پانصد هزار ریال به عنوان هزینه چاپ کارنامه و هزینه پست باید پرداخت کنند.اگرداوطلب بخواهد کارنامه خود را به مراکزغیر معتبر ارسال نماید باید از آن کپی داشته باشد و کپی آن را ارسال کند چون در صورت ارسال کارنامه اصل کارنامه ای دیگر به عنوان المثنی به داوطلب داده نمی شود. چنانچه داوطلب به نمره خود اعتراض داشته باشد و در صورت وارد بودن اعتراض و افزایش نمره آزمون هزینه کل اعتراض به داوطلب برگردانده می‌شود. اگر سازمان موردنظر داوطلب دارای عضو سیستم الکترونیکی نباشد داوطلب باید فرم درخواست کارنامه اضافی را پر کرده و به مرکز ارسال کارنامه بفرستد و بعد از ۷ روز کاری کارنامه اضافی تحویل داوطلب داده می‌شود و هزینه پست نیز باید توسط داوطلب پرداخت شده باشد.بعضی از  سازمان ها هم عضو سیستم الکترونیک می باشند و می توانند به صورت الکترونیکی به نتیجه آزمون داوطلب دسترسی داشته باشند و از دریافت نسخه چاپی خودداری کنند و مراکزی که پست الکترونیکی دارند کارنامه را به صورت رایگان ارسال می کنند.

رابطه تیپ های شخصیتی و یادگیری زبان

یادگیری زبان تحت تاثیر موارد متفاوتی است که با دانستن این موارد و ایجاد در خود یا تمرکز کردن بر یک مورد از انها یادگیری سریع زبان و کیفیت بیشتری پیدا میکند، مواردی مثل میزان انگیزه ،سن ، علاقه ، نزدیکی زیان مادری به زبانی که میخواهید یاد بگیرید، شیوه ی تدریسی که انتخاب میکنید و موارد بسیار زیاد دیگری اما اکنون بخواهیم رابطه تیپ های شخصیتی و یادگیری زبان را بررسی کنیم.

به تعبیر گانه مایرز بریگز تیپ های شخصی به ۱۶نوع تقسیم میشوند که در مرحله اول به دو مورد برونگرا و درونگرا اشاره دارد. درونگرایی به معنی علاقه و توجه فرد به دنیای درونی خود است و فرد برونگرا کسی است که تمایل و دغدغه هایش صرف دنیای  بیرون میشود .

اگر بخواهیم برای مثال آموزش گرامر زبان انگلیسی را در رابطه با تیپ های شخصیتی بررسی کنیم باید شخصیت زبان اموز و شخصیت استاد زبان انگلیسی را بررسی کرد.

برای مدرس و استاد زبان موردی که بیشتر به چشم می اید و تاثیر دارد توانایی بیان و ارتباط چشمی با زبان اموز است که ان هم بستگی به شیوه ی تدریس و نوع یادگیری زبان اموز قابلیت تغییر دارد، طی تحقیقات ارتباط تاثیر گذار زیادی بین تیپ شخصیتی و یادگیری وجود ندارد و در واقع عامل اصلی سبک یادگیری زبان اموز است . این سبک ها شامل بصری، نوشتاری، حرکتی و شنیداری است. سبک بصری مختص زبان اموزانی است که ارتباط بین تصویر و زبان را بهتر درک میکنند یعنی از راه دیدن یادگیری  و تثبیت بیشتری دارند ، نوشتاری برای کسانی است که یادگیریشان از راه خواندن کتاب و نوشتن مداوم اطلاعات موثر تر است.یادگیری حرکتی در افرادی است که برای یادگرفتن سعی می کنند از پنج حواس خود استفاده کنند و با بازی و فعالیت یادگیری موثرتری دارند و افرادی با یادگیری شنیداری سعی میکنند همه ی مطالب را بلند بخوانند و با گوش دادن به دیگری سریع تر یادمیگیرند

 

روش پازلینگ زبان انگلیسی چیست؟

یادگیری زبان به روش پازلینگ منوچهرزاده یک سبک جدید در آموزش و یادگیری زبان انگلیسی است. در روش جذاب پازلینگ شما می توانید با یادگیری یک قطعه از پازل هزاران جمله بسازید. همه ما گرامر زبان مادری را به طور ناخودآگاه می دانیم و درست هم استفاده مکنیم مثلا بچه چهارساله به راحتی می تواند جمله  ” مامان می خواستی چی برام بخری؟ ” را به زبان بیاورد. این جمله یک ساختار گرامری پیچیده به نام ” آینده در گذشته ”  دارد که آن بچه هیچوقت بهاین موضوع فکر هم نمی کند. حال ما در روش پازلینگ زبان انگلیسی با آموزش قطعات پازل همان گرامرها را به گرامر زبان دیگری تبدیل می کنیم. در ضمن با این روش می توانیم هر زبانی را آموزش دهیم. در دوره آموزشی پازلینگ کل مباحث آموزش داده شده در یک جلسه را می توانید مثل زبان مادری خودتان صحبت کنید. در این سبک شما می توانید به مدت ۲۰ جلسه در طول یک دوره به راحتی به زبان انگلیسی صحبت کنی. دوره های پازلینگ شامل محصولاتی است که برای تمامی سنین قابل ارائه است.

سبک آموزش روش پازلینگ زبان انگلیسی

سبک آموزش پازلینگ اینگونه طراحی شده است که شما در جلسه هشتم یه قطعه از پازل به زبان آموزان نشان داده می شود و با همین یک قطعه از پازل زبان آموز می تواند مبحث حال استمراری را به طور کامل یاد بگیرد و بعد از اتمام جلسه هشتم زبان آموز به راحتی می تواند تمام جملات حال استمراری دنیا را بسازد. در این قطعه از پازل هر جمله ای که در زبان مادری از کلمات ” دارم و داری ” استفاده می شود را در یک جمله استمراری که باید با افعال am، is وare به همراه یک فعل ing دار در زبان انگلیسی بسازید. برای مثال:

“من دارم روزنامه میخونم.”

در این جمله از کلمه “دارم” استفاده شده است، بنابراین این جمله حال استمراری است و باید با افعال am، is و are به همراه یک فعل  ing دار، جمله را بسازیم. پس به مثال زیر توجه کنید.

I am reading a newspaper

“من دارم روزنامه میخونم”

You are washing the dishes

“تو داری ظرف هارو میشوری”

My mother is cooking dinner

“مادرم داره شام رو می پزه”

محصولات آموزش زبان انگلیسی منوچهرزاده

محصولات پازلینگ منوچهرزاده درجهت یادگیری مکالمات، چهار مهارت اصلی دوره آیلتس، دوره PTE و مکالمه در سفر و غیره می باشد. بعد از دوره مکالمات شما به سطحی میرسید که به راحتی صحبت های روزمره تان ر انجام دهید و با تمامی ساختارهای زبان انگلیسی آشنا شوید و در آزمون آیلتس هم می توانید بهترین نمره را کسب کنید.البته این محصولات شامل گارانتی هم هست که با آرامش خاطر بیشتر می توانید تصمیم بگیرید. در ادامه این مقاله به طور مختصر در مورد  چند محصول آموزشی منوچهرزاده صحبت می کنیم.

دوره مکالمات ضروری ۱ و ۲

دوره مکالمات ضروری برای افرادی که تازه شروع به یادگیری زبان انگلیسی کرده اند و صحبت کردن به زبان انگلیسی برای آنها بسیار سخت و استرس زا است. در این دوره هر جمله ای که در ذهنتان می گذرد را میتوانید به زبان انگلیسی بگویید و ساختارهایی را اموزش می بینید که در واقع اگر دامنه ی لغاتتان بالا باشد، به راحتی زمان حال، گذشته، آینده، ماضی نقلی و از این دسته ساختارها را به راحتی به زبان انگلیسی صحبت می کنید.